AI bij de overheid: zorgvuldig, uitlegbaar en overdraagbaar
Bij de overheid levert AI de meeste winst op in werk met veel volume: post en mail verdelen, aanvragen controleren op volledigheid, zaken voorbereiden en documenten verwerken. Een medewerker blijft beslissen. Voorwaarde is dat elke stap herleidbaar is, dat je vooraf toetst wat mag onder de AVG en de AI Act, en dat de oplossing over te dragen is aan een andere partij.
Een gemeente of overheidsorganisatie kan zich geen systeem veroorloven dat niemand kan uitleggen of overnemen. Elke beslissing moet herleidbaar zijn, elke verwerking verantwoord en elke applicatie overdraagbaar. Dat bepaalt hoe je AI inzet.
Waar AI bij de overheid tijd wint
| Proces | Wat een AI-agent of applicatie doet |
|---|---|
| Inkomende post en mail | Classificeert, vat samen en zet het stuk bij de juiste afdeling of in het juiste zaakdossier. |
| Aanvragen en meldingen | Controleert een aanvraag op volledigheid en wijst aan wat ontbreekt, voordat een medewerker hem oppakt. |
| Zaken voorbereiden | Bundelt informatie uit interne en openbare bronnen tot een briefing voor de behandelaar. |
| Documenten | Leest documenten uit, laat afwijkingen door een tweede medewerker controleren, maakt brieven en archiveert. |
| Portalen voor inwoners en ondernemers | Formulieren met validatie, statussen en termijnen, met inloggen via eHerkenning of iDIN waar nodig. |
| Rapportage | Stelt voortgang en stuurinformatie samen uit meerdere systemen. |
Dit werkt met de systemen die er al zijn: Microsoft 365, zaaksystemen, DMS en financiële systemen.
Hoe we het aanpakken
Eerst advies, dan pas techniek
We kijken eerst samen waar AI iets toevoegt, en waar niet. Soms is de uitkomst dat een koppeling of een andere werkwijze genoeg is. Gaan we wel bouwen, dan kunnen onze mensen binnen jouw team meewerken, zodat advies en realisatie bij elkaar blijven.
Toetsen voordat er gebouwd wordt
Met de Governancescan brengen we in kaart welke gegevens waar worden verwerkt, door wie, met welk doel en met welk model. Je krijgt:
- Een risicoregister met per risico een maatregel en een eigenaar.
- Een AI-register met risicoclassificatie, doelomschrijving en toezichtafspraken volgens de AI Act.
- De basis voor je DPIA bij de verwerking van persoonsgegevens.
- Een toetsingskader waarmee je nieuwe initiatieven zelf beoordeelt.
Het zijn bewerkbare stukken, zodat je zelf verder kunt en kunt laten zien hoe je het geregeld hebt.
Herleidbaar en veilig
Elke agent krijgt een audittrail: wie deed wat, wanneer en met welk model. De agent bereidt voor, een medewerker beslist. Waar de gegevens worden verwerkt, ook in een eigen LLM-omgeving, leggen we vooraf vast. Elke wijziging in de code gaat langs een securityscan en een menselijke reviewer. SOWEDO is ISO 27001-gecertificeerd.
Overdraagbaar, ook bij een aanbesteding
Voor langlopende processen bouwen we op WEM, een modelgedreven platform. De logica staat leesbaar in het model en niet verstopt in code. Een beheerder kan het volgen zonder ontwikkelaar, en de applicatie is over te dragen aan een andere partij. Bij oplevering krijg je een compleet opleverdossier, inclusief het model.
Zo vervingen we voor FSSC, dat wereldwijd een standaard voor voedselveiligheid beheert, het verouderde systeem in vier maanden door een portaal op WEM. Daarin worden audits en certificaten wereldwijd geregistreerd, met de gegevens uit het oude systeem overgezet.
Waar je op let
Of je nu met ons werkt of met een andere partij, deze vragen stel je altijd:
- Kun je elke uitkomst herleiden? Zonder audittrail kun je een besluit niet uitleggen.
- Waar beslist een mens? Zeker bij uitkeringen, vergunningen en voorzieningen hoort dat vast te liggen.
- Waar worden de gegevens verwerkt? In welk land, bij welke partij en met welk model.
- Kun je de oplossing overdragen? Na een aanbesteding moet een andere partij verder kunnen.
- Weet je team wat het gebruikt? De AI Act vraagt AI-geletterdheid van iedereen die met AI werkt.
De AI Act bij de overheid
De AI Act stelt eisen afhankelijk van het risico. AI die post sorteert of een dossier samenvat, valt meestal in een lagere risicoklasse. AI die meebeslist over een uitkering, vergunning of toegang tot een voorziening kan onder de strengste regels vallen. Lees ook wat de AI Act betekent en AI en de AVG.
Zo begin je
- Kies één proces. Liefst een proces met veel volume en weinig ruimte voor eigen afweging.
- Zie het eerst. Met ProcesPreview krijg je binnen 24 uur een gratis video van wat AI voor dat proces kan doen.
- Toets en reken door. Met de Governancescan weet je wat mag, met de Processcan wat het oplevert.
- Bouw klein en breid uit. Met Care voor beheer en doorontwikkeling.
Veelgestelde vragen
Wat kan AI doen voor een gemeente?
De meeste winst zit in werk met veel volume: post en mail verdelen, aanvragen controleren op volledigheid, zaken voorbereiden, documenten verwerken en rapportages samenstellen. Een medewerker blijft beslissen.
Hoe ga je om met de AI Act?
Toets elke toepassing vooraf. Leg in een AI-register vast waarvoor je AI gebruikt, in welke risicoklasse dat valt en waar een mens beslist.
Kun je een applicatie later overdragen aan een andere partij?
Ja, als dat vanaf het begin is meegenomen. Op WEM staat de logica leesbaar in het model, en bij oplevering krijg je een compleet opleverdossier. Bij aanbestedingen is dat vaak een eis.
Kunnen jullie binnen ons team meewerken?
Ja. Waar dat helpt, werken onze mensen binnen jouw team, zodat advies en realisatie bij elkaar blijven.
Is SOWEDO ISO 27001-gecertificeerd?
Ja, met vaste reactietijden en rapportage, ook na livegang.
Zie eerst wat AI voor één proces doet.
Gratis, binnen 24 uur, als video in je mailbox.