AI-geletterdheid in je team: wat vraagt de AI Act?
De AI Act vraagt elk bedrijf dat AI gebruikt om te zorgen dat medewerkers genoeg weten om er verantwoord mee te werken. De wet schrijft geen vaste cursus voor: wat genoeg is hangt af van wie welke AI gebruikt en welk risico daarbij hoort. Begin met een overzicht van je AI-gebruik, spreek per rol af wat iemand moet weten en leg vast wat je doet.
Bijna elk bedrijf gebruikt inmiddels AI, vaak zonder dat iemand het zo noemt. Een collega laat ChatGPT een mail herschrijven, je boekhoudpakket leest facturen uit, Copilot vat een vergadering samen. De AI Act zegt daarover iets heel praktisch: wie met AI werkt, moet weten wat hij doet. Dat heet AI-geletterdheid.
Wat is AI-geletterdheid?
AI-geletterdheid is de kennis en het inzicht om AI verstandig te gebruiken. Een medewerker weet wat een AI-tool wel en niet kan, herkent wanneer een antwoord niet klopt en weet welke gegevens hij er niet in mag zetten. Het gaat niet om programmeren. Het gaat om goed omgaan met een hulpmiddel dat soms overtuigend fout zit.
Wat vraagt de AI Act?
Artikel 4 van de AI Act vraagt bedrijven die AI aanbieden of gebruiken om maatregelen te nemen voor de AI-geletterdheid van hun medewerkers en van anderen die namens hen met AI werken. Deze plicht geldt sinds 2 februari 2025, voor grote en kleine bedrijven.
De wet schrijft niet voor welke training je moet geven of hoeveel uur dat moet zijn. De Autoriteit Persoonsgegevens zegt in haar handreikingen dat het nodige niveau afhangt van de situatie: wie gebruikt welke AI, waarvoor, en wat kan er misgaan. Een medewerker die met ChatGPT een tekst opfrist heeft minder nodig dan iemand die met AI sollicitanten beoordeelt.
Wat is genoeg voor een mkb-bedrijf?
Voor de meeste mkb-bedrijven is AI-geletterdheid geen groot project. Werk je vooral met AI voor teksten, samenvattingen of het uitlezen van documenten, dan zijn dit de basisafspraken:
- Iedereen weet welke tools mogen. En welke niet, zoals een gratis tool met een account op je privémail.
- Iedereen weet wat er niet in mag. Bijvoorbeeld persoonsgegevens van klanten, contracten of wachtwoorden. Dat raakt ook de AVG.
- Iedereen controleert de uitkomst. AI kan feiten verzinnen. Wat naar een klant gaat, leest een mens eerst na.
- Iedereen weet bij wie hij terechtkan. Met een vraag, of als er iets misgaat.
Gebruik je AI voor beslissingen over mensen, zoals werving of kredietbeoordeling, of draait er een AI-agent die zelf handelt in je systemen? Dan hebben de mensen die daarmee werken meer kennis nodig: hoe het systeem tot een uitkomst komt, waar het fout kan gaan en wanneer ze moeten ingrijpen.
Zo regel je het in vier stappen
- Breng in kaart waar je AI gebruikt. Vraag het je collega's: welke tools gebruiken ze, waarvoor, en met welke gegevens. Vergeet de AI-functies in software die je al hebt niet.
- Bepaal per rol wat iemand moet weten. Een collega op de administratie die facturen laat uitlezen heeft andere kennis nodig dan de beheerder van een AI-agent.
- Zorg dat die kennis er komt. Dat kan met een korte uitleg in een teamoverleg, een werkinstructie of een training. Voor de meeste rollen is een uur uitleg met heldere afspraken al een goede start.
- Leg vast wat je doet en houd het bij. Schrijf op welke afspraken er zijn, wie welke uitleg heeft gehad en wanneer je het opnieuw bekijkt. Nieuwe tools en nieuwe collega's horen erbij.
Waarom vastleggen belangrijk is
Gaat er iets mis, bijvoorbeeld omdat klantgegevens in een AI-tool terechtkwamen, dan wil een toezichthouder of klant weten wat je had geregeld. Een kort AI-beleid en een overzicht van wie wat weet, laten zien dat je er serieus mee bezig bent. Het helpt ook je team zelf: duidelijke afspraken geven rust om AI wel te gebruiken.
Hulp nodig?
In het artikel over de EU AI Act voor het mkb lees je welke andere regels er gelden en wanneer ze ingaan. Met de Governancescan brengen we je AI-gebruik in kaart, toetsen we het aan de AI Act en de AVG en krijg je concreet advies over afspraken en uitleg per rol. Bouwen we een AI-agent voor je, dan leggen we de mensen die ermee werken uit hoe hij beslist en wanneer ze moeten ingrijpen. Dit artikel geeft een algemeen beeld en is geen juridisch advies.
Veelgestelde vragen
Is AI-geletterdheid verplicht voor een klein bedrijf?
Ja. De plicht uit de AI Act geldt voor elk bedrijf dat AI gebruikt, ook als je maar een paar medewerkers hebt. Wat je moet doen hangt af van hoe je AI gebruikt, dus voor een klein bedrijf met eenvoudige toepassingen is het vaak met een paar afspraken geregeld.
Moet iedereen een cursus volgen?
Nee, de wet schrijft geen cursus voor. Het gaat erom dat iedereen die met AI werkt genoeg weet voor zijn eigen taak. Dat kan ook met uitleg in een teamoverleg en een duidelijke werkinstructie.
Geldt het ook als we alleen ChatGPT of Copilot gebruiken?
Ja. Ook dan gebruik je AI in je werk. Spreek af welke tools mogen, wat er niet in mag en dat een mens de uitkomst controleert.
Hoe laat ik zien dat we het geregeld hebben?
Leg je afspraken vast in een kort AI-beleid en houd bij wie welke uitleg heeft gehad. Bekijk het opnieuw als je een nieuwe tool gaat gebruiken of als er nieuwe collega's komen.
Zie eerst wat het voor jouw proces betekent.
Gratis, binnen 24 uur, als video in je mailbox.